Παιδιά «πρεσβευτές» εταιριών, προωθούν τα προϊόντα τους

Πολυεθνικές κατασκευάστριες παιχνιδιών, όπως οι Mattel, Nike και Wrigley's, χρησιμοποιούν εταιρίες δημοσκοπήσεων και ερευνών αγοράς, που με τη σειρά τους στρατολογούν παιδιά δημοτικού σε Ευρώπη, Αμερική και τον αναπτυσσόμενο κόσμο, για την προώθηση των προϊόντων τους, σύμφωνα με νέο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε.
Τα παιδιά που στρατολογούνται για το στόχο αυτό ονομάζονται «πρεσβευτές της μάρκας» και πληρώνονται σε είδος, με δωρεάν γκάτζετς, παιχνίδια, βίντεο ή κινητά τηλέφωνα, αφού τελειοποιήσουν την τέχνη των πωλήσεων, ασκώντας πίεση στους συνομήλικούς τους να αποκτήσουν τα νέα προϊόντα.
«Για ποιον δουλεύει το παιδί σας;» αναρωτιούνται οι συγγραφείς του βιβλίου «Παιδιά Καταναλωτές» στον πρόλογό τους. Αν και το ερώτημα τίθεται για λόγους εντυπωσιασμού και δεν περιγράφει κατάσταση, ανάλογη με εκείνη που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια σκληρά εργαζόμενα παιδιά στον Τρίτο Κόσμο, οι απαντήσεις σε αυτό παραμένουν τρομακτικές. «Τα στοιχεία προκαλούν σοκ», λέει ένας από τους συγγραφείς του βιβλίου, ο Εντ Μάγιο, που περιγράφει την ιστορία της Σάρα, ενός έξυπνου και δραστήριου 7χρονου κοριτσιού.
Η Σάρα «στρατολογήθηκε» από την ειδικευμένη εταιρία στο μάρκετινγκ παιδικών ειδών Dubit, μέσω ιστοχώρου συζήτησης (chatroom) και προσελήφθη για την προώθηση της νέας συσκευής Barbie Mp3 της εταιρίας Mattel. Η προκαταβολή της, όπως αναμενόταν, ήταν μία τέτοια συσκευή Mp3, ενώ όσες περισσότερες φωτογραφίες της με τη συσκευή δημοσίευε η Σάρα στο Ίντερνετ και όσο περισσότερο μιλούσε για τη συσκευή με τις φίλες της στο Διαδίκτυο, τόσους περισσότερους πόντους μπορούσε να αποκτήσει. Οι συγγραφείς του βιβλίου πραγματοποίησαν συνεντεύξεις με 3.000 παιδιά και 300 ενήλικες και έδειξαν σε πιο βαθμό τα παιδιά βομβαρδίζονται από σλόγκαν και διαφημιστικά μηνύματα που «εκμεταλλεύονται τα όνειρά τους και αξιοποιούν τις αδυναμίες τους».
«Η επικράτηση των παιδιών-καταναλωτών δεν αποτελεί βρετανικό ή αμερικανικό φαινόμενο. Κάθε ευρωπαϊκή χώρα έχει ανάλογες ιστορίες. Ακόμη και η Κίνα διαθέτει 312 εκατομμύρια νέους καταναλωτές ηλικίας κάτω των 15 ετών», αναφέρει η μελέτη των δύο Οικονομoλόγων
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι ο κόσμος των παιδικών παιχνιδιών διαθέτει πληθώρα θετικών στοιχείων και εμπνέει τα παιδιά, ενώ επιμένουν ότι δεν υποστηρίζουν την οπισθοδρόμηση σε παλιότερη μη-καταναλωτική εποχή.
Οργίζονται, όμως, από και φοβούνται τον τρόπο με τον οποίο οι «απαγωγείς παιδιών», όπως τους ονομάζουν, χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να παρακάμψουν τον γονεϊκό έλεγχο και να «καλλιεργήσουν» στα παιδιά τις έμφυτες εμπορικές και διαφημιστικές τους ικανότητες. Η καθηγήτρια Μάρκετινγκ Ανιές Νερν, που συνεργάσθηκε στη συγγραφή του βιβλίου, υπογραμμίζει την εντυπωσιακή αύξηση του αριθμού παιδιών που έχουν δική τους συσκευή τηλεόρασης και δικό τους υπολογιστή, όπως και προσωπικό αριθμό κινητού τηλεφώνου.
Σχεδόν 33% των παιδιών ηλικίας 5 με 16 ετών στη Βρετανία έχουν πρόσβαση στο Ίντερνετ από το δωμάτιό τους, ενώ 80% από τα παιδιά της χώρας έχουν τηλεόραση στο δωμάτιό τους. «Η στρατολόγηση πρεσβευτών προϊόντων γίνεται μέσω Ίντερνετ. Η τακτική αυτή, όμως, ξεπερνά τα όρια, καθώς παρεμβαίνει στις φιλίες και επηρεάζει τη δημοτικότητα και την ίδια την ψυχοσύνθεση του παιδιού», λέει η κ. Νερν.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι το βιβλίο τους πρέπει να λειτουργήσει προειδοποιητικά σε γονείς και εκπαιδευτικούς, δίνοντας αφορμή για συζήτηση των επιτρεπτών μεθόδων εμπλοκής των παιδιών στις διεργασίες της καταναλωτικής κοινωνίας.
Η Dubit, που στρατολογεί κορίτσια 7 με 11 ετών για λογαριασμό της Mattel στη Βρετανία για την προώθηση της συσκευής MP3 Barbie, διαθέτει σήμερα βάση δεδομένων 37.000 ονομάτων κοριτσιών. Η εταιρία προασπίζεται τις μεθόδους της, τις οποίες χαρακτηρίζει: «υπεύθυνη και ηθική προσέγγιση στην καταναλωτική εκπαίδευση των παιδιών, που εγγυάται ότι οι απόψεις των νέων μελών της κοινωνίας μας θα ακούγονται καθαρά».